Een beter leven voor de plofkip. Virtueel dan

0 Posted by - 27 mei, 2014 - Nieuws, NRC Handelsblad, NRC Next
Beeld: Austin Stewart, Second Livestock

Virtual reality Kunstenaar Austin Stewart bedacht Second Livestock, een virtuele kipwereld. Beter dan een legbatterij. Maar het is nogal duur.

Tamar Stelling
nrc.next | 8 juli 2014 | p. 9
NRC Handelsblad | 27 mei 2014 | p. 20

„Als ik een plofkip was, zou ik dolgraag aan mijn realiteit ontsnappen”, zegt Austin Stewart, kunstenaar en docent design aan de Iowa State University. Hij bedacht Second Livestock, een virtuele wereld voor kippen, en fabriceerde er een futuristische kippen-virtualrealitybril en bijpassend kippenhok bij. „Het liefst zie je alle kippen vrij rond scharrelen, maar gezien onze groeiende vraag naar vlees is daar binnenkort geen ruimte meer voor.” Er komt een onvoorstelbaar groot kippenleed op ons af, misschien dat virtual reality iets verzacht.

Avatar van eigen kippenras

In Stewarts kippenhok zit elke kip voorzien van bril opgesloten in een eigen, kleine plexiglas cilinder. De kip staat op een bal die in elke richting kan draaien, waardoor de kip niet alleen door Second Livestock loopt, maar echt lichaamsbeweging heeft. Als de kip water of kleine insecten tegenkomt in Second Livestock en ze maakt er een pikbeweging naar, dan correspondeert de virtuele pikplek met een bakje water en zaad in de plexiglas cilinder. Elke kip heeft in Second Livestock een avatar van haar eigen kippenras. Kippen tokken naar elkaar middels een microfoontje aan hun headset.

Second Livestock 3

Beeld: Screenshot uit Second Livestock

„Dit is technisch allemaal mogelijk”, zegt Stewart. Helaas zou zo’n kip-headset nu door de kleine productieschaal ongeveer vijfhonderd euro per stuk kosten, en dat is nog los van het futuristische kippenhok en de virtuele wereld zelf. „Daarom denk ik ook na over projecten als Second Dogpark, voor honden die alleen thuiszitten, of Second Habitat, voor gedeprimeerde dierentuindieren.”

Ultraviolet zien

Dan is er nog een ander duur probleem. Stewart: „De kegeltjes in onze ogen zien alleen de kleuren rood, groen en blauw en al onze schermen en software zijn hier op ingesteld.” Kippenogen zien nog een vierde kleur: ultraviolet. Veel vogels hebben ultraviolette markeringen op hun veren, belangrijk in het kader van de paring en ander sociaal gedrag. Ze herkennen ook hun eten aan de ultraviolette tekeningen op insectenschildjes. Stewart: „In de wereld van de kip is die extra vierde kleur dus erg belangrijk. Als we ze een overtuigende alternatieve realiteit willen voorschotelen, zal al onze bestaande hard- en software op de schop moeten.”

Er komt een onvoorstelbaar groot kippenleed op ons af, misschien dat virtual reality iets verzacht voor de kippen

Stewarts Second Livestock is een proefballonnetje, vooral bedoeld om discussie over de omgang met dieren op gang te helpen, maar hij staat er wel voor open om de virtuele kipwereld op grote schaal te realiseren als geïnteresseerde wetenschappers zich aandienen. Stewart: „Hoe angstaanjagend een Matrix voor kippen ook klinkt, wij sluiten ons al jaren enthousiast op in kleine ruimtes, omgeven door virtuele media.”

Blinde kippen fokken

Stewarts website secondlivestock.com bespreekt een aantal prangende kwesties in de huidige plofkippenpraktijk, zoals het ontbreken van een dag-nachtritme, kannibalisme, enzovoort. Clemens Driessen, docent cultuurgeografie aan de Universiteit Wageningen, vindt het boeiend hoe Second Livestock zich zo verhoudt tot bestaande voorstellen tot ‘verbetering ’ van de plofkipsituatie. Zoals het idee om alle kippen kunststof oogkleppen op te zetten of zelfs om blinde kippen te fokken, die elkaar niet meer gericht kunnen pikken of opeten. Driessen: „De virtuele oplossing is dan eigenlijk minder radicaal, alleen duurder.”

Hoe moet de virtuele kipwereld er eigenlijk uit gaan zien? Als idyllisch boerenerf of toch als natuur? Stewart: „Geef ze de keus. Kippen scharrelen misschien wel liever rond in de menselijke virtuele wereld Second Life?”

Blinders poultry

Beeld: pluimveebril uit het U.S. Patent Device to prevent picking in poultry van 1935