STAGEREIS: Mobiele telefoon in plaats van een dokter

0 Posted by - 12 juni, 2012 - NRC Next, Rubrieken
Beeld: Sara de Boo met tolk op bezoek in binnenlanden vanBangladesh

Wie: Sara de Boo
Studie: MA International Public Health, Biomedical Sciences – VU Amsterdam
Stagebedrijf: Healthy Entrepreneurs (HE), Bangladesh
Stagevergoeding: €250,- per maand
Verblijf: maart t/m juni 2012

TAMAR STELLING
nrc.next | 12 juni 2012 | p. 23

Wat doe je bij Healthy Entrepreneurs?

„HE heeft een nieuwe pilot lopen in Bangladesh. Ze proberen door moderne mobiele communicatietechnieken prenatale zorg te verlenen aan zwangere vrouwen in afgelegen rurale gebieden. Ik draai mee met deze pilot en bezoek allemaal rijstveldendorpjes om vrouwen te interviewen en de situatie in kaart te brengen voor HE.”

Waarom in Bangladesh?

„Bangladesh kampt al decennia met een extreem hoog moedersterftecijfer. Vrouwen op het platteland komen van armoe hun dorp niet uit en zien dus nooit een dokter – die zitten allemaal in steden als Dhaka, omdat daar meer te verdienen valt.

„Daarom bedacht de social business Grameen Intel de software Shumata, die nu op simpele mobieltjes draait. Daarmee kunnen niet-artsen of community health workers langs de dorpen gaan. Met Shumata in de hand stellen ze zwangere vrouwen een aantal vragen. De antwoorden worden direct doorgestuurd naar een dokter op afstand, die bijvoorbeeld aan de hand van gegevens over lengte, gewicht, eerdere zwangerschappen en miskramen kan inschatten welke risico’s deze vrouw loopt. Dan kunnen bijvoorbeeld foliumzuur of ijzertabletten worden voorgeschreven.

„Nu is Shumata niet meer dan een vragenlijstje, maar in de toekomst kunnen de zorgverleners hopelijk ook eenvoudig dingen meten als bloeddruk of suikergehalte in bloed. Dan gaan zwangere vrouwen ook voor een consult betalen – iets tussen de 10 en de 50 eurocent.”

Hoe kijken ze in Bangladesh tegen zwangerschap aan?

„Stervende baby’s, stervende moeders tijdens bevallingen; voor vrouwen op het platteland is dat all in the game. Dat hoort bij de natuur. Ze beseffen vaak niet dat een dokter echt kan helpen. Dat al maanden van tevoren duidelijk kan zijn dat een vrouw in zo’n slechte staat is dat ze alleen maar dood kan bloeden bij een bevalling. En de vrouwen die wel enig besef hebben van de risico’s – allerlei organisaties zijn immers al jaren in touw met educatieprogramma’s in de regio – worden tegengewerkt door hun schoonmoeder. ”

Hun schoonmoeder?

„Ja, als een vrouw trouwt woont ze daarna in huis bij haar man en schoonmoeder. Deze schoonmoeders stonden toen zij hoogzwanger waren ook nog in de rijstvelden te ploeteren, zware dingen te sjouwen en kregen ook geen hap extra eten omdat er een kind in hun buik zat. En zie, zij en hun zoons leven nog. Dus wat zeur je, schoondochterlief.”

Hoe waren je interviews?

„Aangrijpend. Een van de eerste vrouwen die ik sprak – heel erg arm was zij – voelde zich zo zwak dat ze na tien minuten praten even moest gaan liggen. Ik wilde weggaan maar mijn tolk zei dat deze vrouw het gewend was om zo zwak te zijn. Of we alsjeblieft konden blijven. Ze zat in een hele slechte situatie, en dat begreep ze. Maar dat was nu eenmaal zo, zo zag zij het.

„Of toen ik in een kliniek met een arts aan het praten was – opeens stormt een man binnen met een pasgeboren baby op z’n arm. Dat kindje is héél wit dacht ik nog. De dokter, geërgerd, luistert even met zijn stethoscoop en zegt: nee, het kindje is dood. Had je maar beter voor je zwangere vrouw moeten zorgen. Nu kunnen we niks meer doen.”

Hoe is het land verder?

„Bangladesh is echt een ngo-land [non-gouvermentele organisatie, red.]. Er gaat zoveel fout, er is zoveel nodig. De regering is één grote chaos en dat erkennen ze ook. Dus ngo’s hebben enorm veel speelruimte om ideeën als Shumata uit te proberen, want elke hulp is beter dan niets.

„Gevolg is ook wel dat Bangladesh voor toeristen nog onontgonnen terrein is. Als je niet voor een ngo werkt zijn er prachtige stukken land die je misloopt.

„Bangladesh is helemaal plat. Alle dorpen en huizen zijn op terpen gebouwd in verband met de moesson, als het water opeens meters hoger staat. Ik maakte een fietstocht door het platteland en het verbaasde me hoe goed de paden waren. De autowegen zijn echt om te huilen. Maar die kleinere paden verbinden dorpjes onderling en worden dus veel gebruikt. Ze liggen net als de dorpen ook een stuk hoger dan bijvoorbeeld de rijstvelden, dus je kijkt tijdens het fietsen overal over uit.”