LEDs maken de man

1 Posted by - 14 oktober, 2014 - Exposities, NRC Handelsblad, NRC Next
Beeld: Jason Perry, de Synapse Dress van Anouk Wipprecht

Technomode Technologie en mode gaan heus wel samen, laten ontwerpers zien op het Symposium of Fashion Technology

Tamar Stelling
nrc.next | 14 oktober 2014 | p. 16 & 17
NRC Handelsblad | 15 oktober 2014 | p. 18 & 19

AMSTERDAM. Wearable technology is just bad fashion. Dat is het imago wat technomode – kleding met allerlei techniek erin zoals lampjes, sensoren, robotica of stukjes zonnepaneel – heeft. Want: ontwerpers hebben weinig kaas gegeten van techniek en techneuten hebben weinig gevoel voor stijl. Daarom nam het Symposium of Fashion Technology (SOFT) in Amsterdam het vorige week op zich om beide groepen te verenigen, in de hoop dat vruchtbare samenwerkingsverbanden ontstaan.

Het wordt ook wel tijd. Veel technischer dan ritsen en klittenband is onze kleding niet, terwijl er met de beschikbare technologie wel zoveel meer kán.

Hoe lang nog voordat we bij Zalando de eerste led-truitjes bestellen? Kan dat dan ook in de was? En wat nou als je in techkostuum in een flinke stortregenbui terechtkomt?

Led-pailletten

„Niemand wil erbij lopen als een kerstboom”, meent Margreet de Kok, die onderzoek doet naar vervormbare elektronica aan het Holst Centre in Eindhoven, een onderdeel van TNO. „De vraag is: wat wil je nou met licht en sensoren in kleding? Welke technologie moeten wij gaan ontwikkelen voor ontwerpers?” Zonnecellen en batterijen voor in kleding kunnen natuurlijk altijd lichter, platter, efficiënter en ‘stof-achtiger’. Maar De Kok maakte bijvoorbeeld ook al led-pailletten.

Het blijkt dat zo’n visuele confrontatie met stress alleen maar zorgt voor nóg meer stress

En hoe voorzie je de tech-elementen in kleding eigenlijk van stroom? Bij het Holst Centre hebben ze een paar manieren ontwikkeld om stroom door kleding te laten lopen: via ‘geleidend garen’ in borduursels, stiksels of verwerkt in het weefsel bijvoorbeeld. Of via een flexibel stroomcircuit, dat ook deel uit kan maken van weefsel, of op de stof te lijmen is.

Zo’n opplakbaar stroomcircuit bestaat uit een dun laagje plasticwaar geleidende zilverpasta in meanderende patronen op is geprint. Dit maakt dat je stof en circuit zowel kan verfrommelen als uitrekken – alles blijft functioneren. Het kan ook in de was, mits een plastic laag de elektronica goed isoleert. Een plastic laag is sowieso verstandig. De Kok: „Je wilt die geleidende zilverpasta niet tegen je huid aan, dan krijg je een allergische reactie. Voor elektrocutie hoef je trouwens niet bang te zijn, daar is het gebruikte voltage te laag voor.”

De Kok vermoedt dat ledjes in kleding de komende jaren vooral functioneel ingezet gaan worden, zoals in sportkleding zodat sporters ’s nachts zichtbaar zijn. De Kok: „Met Philips denken we na over de verwerking van ledjes die licht van bepaalde golflengtes uitzenden in kleding en dekens om bijvoorbeeld pijn (de BlueTouch), eczeem, rimpels, geelzucht bij baby ’s of winterdepressie tegen te gaan.”

Dit soort gespecialiseerde kledingtech komt steeds meer van de grond. Zo richt het Nederlandse bedrijfje Elitac zich op displays die aanraking simuleren. Voor defensie werken ze nu aan pakken voor ‘de militair van de toekomst’, die militairen zonder gps doen ‘voelen’ welke richting ze op moeten, doordat tactiele displays in het pak de militairen ‘aanraken’ op bijvoorbeeld arm of been. Alsof een computer je even op de schouders tikt.

Warmtelingerie

Anders dan licht of signalen uitzenden, kan kleding ook signalen oppikken. Techmode-ontwerpster Pauline van Dongen werkt nu aan een alledaags ogend vest voor ouderen met Alzheimer, de Vigour, waarin sensoren zitten die bijhouden hoe het met de drager gaat en of hij of zij de beoogde oefeningen wel doet.

Eef Lubbers, studente Industrieel Ontwerpen aan de TU Eindhoven kantklost sexy lingerie zoals haar korset Unlace, dat van kleur verandert door opwarming als je het aanraakt. Lubbers bewerkte de draden van het kant met thermochromatische inkt die reageert bij ongeveer negenendertig graden Celsius. Eerst is Unlace bruin, bij aanraking zalmroze. “Het is een soort uitkleden terwijl je alles aan houdt”, legt Lubbers uit. Mits je een blanke huidskleur hebt dan. Voorlopig kan Unlace alleen nog niet in de was.

De ontwerpen van Microsoft-onderzoekster Asta Roseway peilen onze gemoedstoestand. Sensoren registreren veranderingen in de huid, variaties in hartslag en zelfs gezichtsuitdrukkingen. „Je kunt van alles te weten komen over hoe relaxed, opgefokt, positief of negatief iemand is”, zegt Roseway. Vaak staan we er niet eens bij stil hoe we ons nu écht voelen. „En dan is mijn uitdaging: op wat voor manier, met wat voor soort design, vertel je iemand dat hij of zij bijvoorbeeld grote stress ervaart?”

Wordt de drager nijdig, dan gaan de rugschubben omhoog staan

Roseway bedacht de Mood Wings, een robotisch vlindertje op een band om je arm dat heftig gaat klapwieken wanneer de stress opspeelt. „Het blijkt dat zo’n visuele confrontatie met stress alleen maar zorgt voor nóg meer stress.” Gek genoeg concentreren mensen met Mood Wings zich wel beter op hun taak, zoals autorijden, in de hoop de vleugels rustig te houden. „Misschien zijn dit soort apparaatjes handig voor mensen die nachten doorhalen tijdens langeafstandsritten?”

Een ander empathisch project van Roseway is de Vesty. Dit is een vest zonder mouwen met een hoge kraag, volledig bezet met vierkante zilveren schubben en veertig miniservomotortjes. Bij een blije drager zetten de schubjes een vrolijk ruisen in. Wordt de drager nijdig, dan gaan de rugschubben omhoog staan.

Niemand zou zo te kijk willen staan, maar voor een kind met autisme kan het de communicatie met anderen vergemakkelijken. Voor partners in relatietherapie trouwens ook. „En ik zou wel willen zien hoe een bestuursvergadering verloopt, als alle managers een Vesty dragen”, zegt Roseway lachend.